Meer taken, minder tijd: waarom onrealistische verwachtingen de huisartsenzorg onder druk zetten

Iedere huisarts kent het gevoel: je wilt elke patiënt zo goed mogelijk helpen, maar de tijd tikt genadeloos door. Richtlijnen, protocollen en ‘best practices’ stapelen zich op, terwijl het consult nog steeds maar tien minuten duurt. Maar wat als die tien minuten eigenlijk een illusie zijn?

De praktijk: meer taken dan tijd

Uit recent onderzoek in het gezaghebbende BMJ Open uit het Verenigd Koninkrijk blijkt dat de adviezen uit de bekende ‘10-minute consultations’-serie in werkelijkheid gemiddeld ruim 15 minuten kosten en soms zelfs bijna een half uur. In elk consult worden gemiddeld 17 taken van de huisarts verwacht, variërend van anamnese en lichamelijk onderzoek tot uitleg, medicatie, verwijzingen en administratie.

De onderzoekers analyseerden 44 artikelen uit 22 jaar en lieten vier ervaren huisartsen inschatten hoeveel tijd het uitvoeren van alle aanbevolen taken zou kosten. De uitkomst: de mediane minimale tijd die nodig is om alle basistaken uit te voeren is 15,7 minuten (IQR 12,6–20,9), en de maximale tijd zelfs 28,4 minuten (IQR 22,4–33,8). In geen enkel geval was het haalbaar om alles binnen 10 minuten te doen.

Hoewel het onderzoek in het VK is uitgevoerd, zien we in Nederland grote gelijkenissen. Ook hier ervaren huisartsen een groeiende lijst aan taken en verwachtingen, terwijl de consultduur vaak beperkt blijft tot tien minuten. De balans tussen kwaliteit en efficiëntie komt daardoor steeds verder onder druk te staan.

De rol van administratie en regelgeving

Een belangrijk deel van de tijdsdruk in de huisartsenpraktijk komt niet alleen voort uit de patiëntenzorg zelf, maar ook uit de groeiende administratieve lasten. Huisartsen besteden een aanzienlijk deel van hun werkdag aan het vastleggen van consulten, kwaliteitsregistraties, verzekeringsinformatie en ketenzorggegevens. Hoewel deze registraties bedoeld zijn om de zorg transparanter en veiliger te maken, leiden ze in de praktijk vaak tot extra werkdruk en minder tijd voor direct patiëntcontact.

Verschillende beroepsorganisaties pleiten daarom voor een ‘ontregelagenda’ die de administratieve rompslomp vermindert en de focus weer legt op de kern van het vak: goede, persoonlijke zorg.

De impact op telefonische consulten

Ook aan de telefoon merken huisartsen en assistenten de toenemende druk. Patiënten verwachten vaak dat alles in één gesprek geregeld kan worden. Maar de realiteit is dat een goed telefonisch consult vraagt om focus, duidelijke afspraken en soms het maken van keuzes. Niet elk probleem kan in tien minuten worden opgelost, en dat is oké. 

Het onderzoek laat bovendien zien dat de hoeveelheid taken en de benodigde tijd de afgelopen 22 jaar niet zijn afgenomen, ondanks digitalisering en nieuwe werkvormen. Technologie heeft het werk wel veranderd, maar niet per se verlicht.

Waarom het belangrijk is om verwachtingen te managen

Onrealistische verwachtingen leiden tot frustratie bij zowel huisartsen als patiënten. De huisarts voelt zich opgejaagd; de patiënt voelt zich soms niet gehoord. Als praktijkhouder of praktijkmanager kun je het verschil maken door:

• Open te communiceren over wat haalbaar is in een consult.
• Patiënten te helpen zich goed voor te bereiden op hun afspraak of telefoongesprek.
• Het team te ondersteunen met slimme systemen die tijd besparen en overzicht bieden.

Praktische tips voor de praktijk

• Maak gebruik van digitale triage: laat patiënten vooraf hun vraag formuleren, zodat je sneller tot de kern komt.
• Zorg voor een duidelijke agenda: geef aan wat er wel en niet besproken kan worden in één consult.
• Gebruik technologie als hulpmiddel: een goed telefoniesysteem helpt om gesprekken te structureren en wachttijden te beperken.

Verder kijken dan het consult

Het is tijd om het gesprek te voeren over de realistische duur en inhoud van het huisartsconsult. Meer tijd per patiënt betekent niet per se minder patiënten zien, maar wel beter prioriteren en effectiever werken. Bovendien draagt het bij aan meer werkplezier en minder burn-outklachten onder huisartsen.

Onderzoek zoals dat van BMJ Open onderstreept dat de huidige verwachtingen niet overeenkomen met de werkelijkheid van de spreekkamer. Door samen, huisartsen, patiënten en beleidsmakers, te erkennen dat zorg tijd kost, kunnen we bouwen aan een gezonder en werkbaarder zorgsysteem.

Tot slot

De cijfers uit het onderzoek zijn helder: het huidige consultmodel sluit niet aan bij de realiteit van de huisartsenzorg. Zolang de verwachtingen niet worden bijgesteld, blijft de druk op huisartsen en praktijkteams onnodig hoog. Door transparant te zijn over wat mogelijk is binnen de beschikbare tijd, voorkom je teleurstelling en houd je de zorg werkbaar.

Wil je het volledige onderzoek lezen? Je vindt het artikel hier:
https://doi.org/10.1136/bmjopen-2023-079578